close
مجتمع فنی تهران
آشنایی با ضریح مطهر امام رضا(ع)

شمس هشتم

حرم هاي پيامبر و امامان معصوم عليهم السلام از مصاديق بارز بيوت الهي هستند ، كه به اذن خداوند رفعت مقام و بلندي جايگاه داشته ، در آنها جذبه ياد…

امام رضا (ع) می فرمایند : بهترین بندگان خدا کسانی هستند که هر گاه نيكى كنند خوشحال شوند، و هرگاه بدى كنند آمرزش خواهند، و هر گاه عطا شوند شكر گزارند و هر گاه بلا بينند صبر كنند، و هر گاه خشم كنند درگذرند.
جستجوگر پیشرفته



آشنایی با ضریح مطهر امام رضا(ع)


آشنایی با ضریح مطهر امام رضا(ع)

آشنایی با ضریح مطهر امام رضا(ع)

حرم هاي پيامبر و امامان معصوم عليهم السلام از مصاديق بارز بيوت الهي هستند ، كه به اذن خداوند رفعت مقام و بلندي جايگاه داشته ، در آنها جذبه ياد خدا جان ها را به اهتزاز در مي آورد و بارور مي سازد ، حفظ حرمت ، تعظيم و توقير و معمور و ‌آباد نگه داشتن بقاع پيشوايان معصوم كمترين وظيفه حق گزاري و اداي دين است كه از جانب اهل ايمان و ارادتمندان نسبت به ساحت مقدس امامان انجام مي گيرد .

هرچند در طول تاريخ از طرف طبقات مختلف ،‌براي حفظ ،‌مرمت و توسعه حرم هاي معصومين بويژه بارگاه منور امام رضا (ع) ، سعي بليغ و كوشش پيگير مصروف شده است ،‌امام وسعت ،‌حجم و نوع اقدامات عمراني انجام يافته سالهاي پس از انقلاب شكوهمند ،‌و استقرار نظام مقدس جمهوري اسلامي ايران ،‌با هيچ يك از دورانهاي پيشين قابل مقايسه نيست . در بيست سال گذشته اقدامات گسترده اي در زمينه حفظ و احيا موقوفات و بهره برداري بهينه از آنها در جهت فعاليت هاي وسيع فرهنگي و نشر مباني اسلامي و معارف اهل بيت صورت گرفت ،‌و اضافه بر حفظ و مرمت و بازسازي اماكن متبركه ،‌مستحدثات و بناهايي همچون صحن ها ، رواق ها ،‌بست ها ،‌كتابخانه مركزي ،‌دانشگاه علوم اسلامي رضوي ، مجموعه موزه ها ، مهمانسرا ، مسير زير گذر ، دور برگردانها ،‌اتصالات اطراف ، سرويس هاي بهداشتي و ... ساخته شد . و به منظور رفاه و آسايش حال هرچه بيشتر زائران مساحتي بالغ بر 300000 متر مربع ايجاد فضاهاي فرهنگي ،‌عبادي و خدماتي در دست احداث مي باشد .

ساخت ضريح مطهر :‌

از جمله اقدامات بسيار اساسي و چشمگير دوران استقرار نظام مقدس جمهوري اسلامي ، ساخت و نصب ضريح مطهر مي باشد . 
موجباتي چند ،‌همچون فرسودگي و سست شدن پايه ها و ساختار ضريح ،‌ساييدگي پوشش و روكش هاي نقره اي و طلايي آن ،‌ساخت و نصب ضريح نوين را كه پنجمين ضريح است ضروري مي نمود .
 
طي گفتاري كوتاه ،‌ اطلاعاتي پيرامون ضريح جديد حضور خوانندگان محترم ارايه مي گردد و براي كامل بودن نسبي مبحث ،‌به شرحي از ضريح هاي نصب شده بر مرقد منور رضوي اشاره مي شود .
 
ضريحي كه اكنون روي قبر مبارك حضرت رضا(ع) قرار دارد از چهارده دهانه تشكيل شده است :
ضلع طرف بالاي سر و دهانه پايين پاي شريف هر يك سه دهانه ،‌ ضلع پيش رو پشت سرهر يك چهاردهانه . ارتفاع ضريح و پايه هاي سنگي آن از كف حرم 90/3متر طول ضريح ‌5 /4 متر و عرض آن 6 /3متر مي باشد و وزن ضريح مطهر حدود هفت تن است . ضريح جديد كه اكنون بيش از 30 سال است روي قبر مبارك حضرت امام رضا ( ع ) قراردارد ، ‌بسيار با شكوه و مجلل ساخته شده و داراي كتيبه متعدد و خطها و نقش هاي طلايي از آيات قرآني و اخبار و روايات و احاديث و اسماء‌ حسني مي باشد كه در شكلهاي گوناگون نوشته شده و حكاكي ومنبت كاري گرديده است .

ضريح اول :

ضريحي بوده چوبي ،‌با تسمه هاي فلزي و پوششي از صفحات طلا و نقره ،‌اين ضريح در زمان شاه طهماسب صفوي يعني سال 957 ه . ق ساخته و بر روي صندوق چوبي مضجع منور نصب شده در سال 1311 همزمان با تعويض صندوق ،‌بدليل فرسودگي پايه ها ،‌ضريح برچيده شده ، پوشش طلا و نقره و جواهرات آن از چوبها جدا ،‌و به خزانه آستان قدس منتقل گرديده است .

ضريح دوم :‌

ضريح فولادي مرصع ، معروف به ضريح ،‌نگين نشان بوده است ،‌اين ضريح در سال 1160 به دستور شاهرخ ،‌فرزند رضا قلي ميرزا ،‌و نوه نادر شاه ساخته و به وقف ، برفراز مرقد شريف نصب مي شود . 
اين ضريح بدون سقف بوده ،‌ پنجره ها و شبكه هاي چهار طرف آن دراي گوي و ماسوره هايست كه با نگين هاي كوچك ياقوت و زمرد تزيين يافته و تعداد آنها به 2000بالغ مي گردد به دليل وضعيت ويژه اين ضريح ذيلا به عين كتبيه آن اشاره مي شود .
 
ْْ(نياز رحمت ايزد مستعان و تراب اقدام زوار اين آستان ملك پاسبان ، سبط سلطان نادر شاهرخ شاه حسيني الموسوي الصفوي بهادر خان به وقف و نصب اين ضريح و قبه هاي مرصع چهار گوشه ضريح مقدس مبارك موفق گرديد . سنه 1160قمري در زمان توليت ميرزا سعيد خان ،‌براي مصون ماندن نذورات داخل ضريح ، شبكه و پوشش طلايي روي اين ضريح قرار مي گيرد .)
اين ضريح تا قبل از شروع عمليات اخير جايگزيني و نصب ضريح مطهر جديد بر مضجع شريف نصب و زير ضريح پيشين قرار داشت . يعني در واقع مرقد منور داراي دو ضريح بود . در عمليات اجرايي اخير ،‌محل نصب اين ضريح تغيير يافت .

شرح كوتاه جريان: 
محذوريت وقف به نصب بودن اين ضريح و عدم جواز شرعي انتقال آن موانع و مشكلات جدي فني ومعماري را در راه استحكام سازي و نصب ضريح بوجود آورده بود . پس ازمطالعات و بررسي ها براي يافتن راهكار حل مشكل ،‌بعنوان بهترين و مناسب ترين راه حل ، تصميم گرفته شد تا محاذي اطراف و تقريبا برابر مساحت ضريح مطهر تخليه وخاكبرداري شود.
 
از دو سال پيش از محل زير رواق دار الولايه اين اقدام صورت گرفت و محاذي اطراف مضجع شريف به شعاع تقريبا 2 متر از هر طرف و تا عمق 90/2 از كف حرم تخليه شد . ديواره سالنهاي چهار طرف با سنگ ، پوشش و تزيين يافت و ضريح فوق الذكر به قسمت پايين منتقل گرديد و بدين ترتيب محذور شرعي بر طرف شده و از هر جهت زمينه براي ايجاد استحكامات لازم براي نصب ضريح جديد فراهم گرديد . پس از انتقال ضريح به قسمت پايين كف حرم بطور كامل پوشش يافت .

ضريح سوم:

در عصرفتحعليشاه قاجار ضريحي ‌فولادي‌ و ساده به ‌ابعاد 3‍ ×4 و ارتفاع 2 مترساخته و روي ضريح نگين نشان ( ضريح دوم ) نصب شد. سقف اين ضريح با چوبهاي طلاكوب پوشش داشته وسمت پايين پاي ضريح، درب كوچك مرصعي قرار داشته است.

ضريح چهارم:

ضريح ملمع يا ضريح طلاو نقره ،‌اين ضريح در سال 1338برروي ضريح نگين نشان يا ضريح دوم نصب گرديد . اين ضريح ‌ تحت نظارت استاد مرحوم حافظيان و توسط هنرمند حاج محمدتقي ذوفن اصفهاني ساخته شد . اضافه بر بهره برداري از طلاو نقره و جواهرات خزانه آستان قدس رضوي ، ارادتمندان به اهل بيت پيامبر اعم از ايراني و غير ايراني با اهداي هدايا ، در ساخت‌ضريح نقشي‌عهده دار بوده اند .اين‌ضريح داراي 4/05متر طول و 06/3 عرض و 3/09متر ارتفاع بود،‌فرسودگي‌پايه ها وستونها ،‌ساييده شدن پنجره ها و شبكه اطراف آن تعويض ضريح‌را ضروري ساخت . در عمليات اخير جايگزيني و نصب ،‌ضريح برچيده شد و مقرر است مجددا به همان صورت پيشين آراسته ،‌ در موزه مركزي آستان قدس رضوي در معرض ديد بينندگان قرار گيرد .

ضريح پنجم:

همانگونه كه ذكر آن گذشت ،‌فرسودگي و سست شده پايه ها و ساختار ضريح ، و ساييدگي شبكه هاي اطراف ،‌تعويض ضريح را ناگزير ساخت ،‌به دستور مقام معظم توليت آستان قدس رضوي حضرت آيت الله واعظ طبسي ،‌ مطالعات و بررسي هاي مقدماتي ساخت ضريح آغاز گرديد و در سال 1372طرح هاي متعددي از طرف هنرمندان نامي كشور ارايه شد و نهايتا با برگزيده شدن طرح هاي ابتكاري استاد برجسته هنر ايران جناب آقاي فرشچيان كار ساخت ضريح تحت نظارت هيأت اجرايي ، توسط سازمان عمران و توسعه حريم حرم حضرت امام رضا ( ع) آغاز شد .

روضه منوره ضريح جديد:

ابتدا ، ‌عمليات ساخت ستونها و ساختار ضريح كه مركب از كار آهنگري و نجاري ،‌توسط واحدهاي مربوطه در آستان قدس رضوي ،‌در نهايت استحكام انجام گرفت و ساختاري مركب از آهن وچوب براي نصب روكش ها و پوشش طلا و نقره ساخته شد . 
از ميان هنرمندان ،‌كار قلمزني و زرگري و به عبارت ديگر اجراي طرح كه اساس كار ساخت ضريح و صورت پذيري آن است ، تحت نظارت عاليه هنري استاد فرشچيان ،‌به استاد خدادادزاده اصفهاني و اگذار گرديد ضريح منور جديد حدود12 تن وزن دارد و ازجمله ويژگي هاي آن ضخامت پوشش نقره اي و طلايي آن ،‌ و اتصال روكش ها بدون پيچ مي باشد.
 
طول ضريح 78/4و عرض آن 73/3و ارتفاع آن با محاسبه سنگ پايه 96/3 بوده و جمعا داراي چهار دهانه است .
 
دو سوره مباركه «هل اتي» 76/16و عرض آن 14 سانت و كتيبه « يس» داراي 66/17 طول و عرض 18 سانتيمتر است .هر دو كتيبه و ديگر خطوط ضريح مطهر كه مشتمل بر آيات ديگري از كلام الله مجيد و اسما حسني الهي است، در كمال قوت و استحكام ‌توسط خوشنويس نامي جناب آقاي موحد نوشته شده است .
 
اساسا همانگونه كه طراح توانمند آن جناب استاد فرشچيان تصريح دارند ،‌طراحي ضريح ‌نقوش ، ‌قوسها ، ‌مقرنسها ، ‌لچكي ها ،‌كتيبه ها و ... بانمادها و سمبلهاي معماري هنري بناي رفيع آستان قدس رضوي هماهنگي دارد . در اين نگارستان بديع و در اين گلزار روييده از زر و سيم ، روح و هويت هنر نقاشي ونگار گري ايران اسلامي كه همان مشاهد شاهد ازلي ، و معشوق سرمدي ،‌ منشا خيرات و زيبايي ها ،‌از پس پرده كثرات نقش و نگارهاست متجلي است ،‌ودر طراحي ضريح ، حركت نقش ها و سمت گيري نگارها و سردر آغوش نهادن و بهم پيوستن آنها ،‌ونقطه اجتماع و كانون وحدتشان ،‌اين اصل مستحكم هستي ،‌يعني بازگشت پذيري و پايان يابي همه چيز به ذات باريتعالي را تداعي مي كند .
 
به همين اختصار اكتفا كرده اضافه مي كنيم ،‌طراحي و گل هاي پنج و هشت پر ،‌نمادي است از خمسه طيبه و هشتمين حجت خداوند ،‌و گل آفتاب گردان اين ضريح نمودي است از لقب شمس الشموس . براي اولين بار پوشش داخل ضريح مطهر ، سقف و ديوارهاي آن با خصوط اسماالله و با هنر خاتم كاري بسيار بديع و زيبا با طراحي استاد فرشچيان توسط استاد هنرمند كشتي آراي شيرازي و همكاي ايشان تزيين ،‌يافته است .
 
عمليات اجرايي نصب ضريح مطهر از شامگاه روز شنبه 21/10/79 پس از مراسم غبار روبي آغاز گرديد ،‌ و با هماهنگي كامل نيروهاي فني -تخصصي مورد نياز در ساختاري منظم و منسجم ،‌طبق جدول زمان بندي شده با مديريت جناب آقاي مهندس مهدي عزيزيان مدير عامل سازمان عمران و توسعه حريم حرم امام رضا (ع) و پس از بازگشت بيش از پنجاه روز كار شبانه روزي عمليات جايگزيني و نصب ،‌مسير خود را به پايان رسانيد ،‌و سرانجام در روز سه شنبه 16/12/79 مصادف با عيد سعيد قربان ، طي فرخنده مراسمي با حضور رهبر معظم انقلاب اسلامي روضه منوره رضوي بازگشايي و ضريح ،‌اين منظر نظاره ملكوت ،‌و اين پنجره صميميت و آشنايي به روي مشتاقان رخ نمود .
از جمله اقدامات اساسي ديگري كه انجام يافت ،‌ تعويض سنگ مضجع منور مي باشد . بر خلاف سنگ مضجع پيشين كه مركب از يازده قطعه بود،‌ سنگ مرمر فعلي يكپارچه بوده و در نهايت جلا و صفا و زيبايي حجاري شده است . كتيبه هايي از آيات قرآن مجيد ، زيبايي سنگ را مضاعف ساخته است .
 
ايجاد استحكامات و بتن ريزي كف روضه منوره ، و برقراري سيستم تهويه و هوادهي زميني و ديواري ،‌و همچنين مرمت آينه كاريها ،‌كاشيكاريها و كتيبه هاي روضه منوره از جمله اقدامات اساسي ديگري بوده كه صورت پذيرفت .
 
مناسب است گفته شود استاد فرشچيان افتخار طراحي و نظارت را پذيرا بوده و به گفته خود از ميان اجرتها و صله هاي مادي ،‌تنها چشم اميد به عنايت و شفاعت امام داشته و دارند .
در پايان يادآور مي شويم از تمامي مراحل اجرايي عمليات جايگزيني و نصب ضريح مطهر جديد توسط چندين گروه عكس و فيلم تهيه و از جزئيات كار ،‌اسناد تصويري لازم فراهم شده است .

« رواق ها » بناهايي هستند سرپوشيده با ارتفاع هاي مختلف كه در گرداگرد مرقد پاك حضرت رضا عليه السلام ساخته شده اند و چون گوهري برآمده از صدف دوران هاي كهن ‌در سا ختار معماري حرم مي درخشند . 
نخستين رواق ،‌ در دوره تيموري و به همت « گوهرشاد آ
‎‎غا» همسر ميرزا شاهرخ پسر امير تيمور گوركاني ، ‌در سال 841هجري قمري و هم زمان با ساخت مسجد جامع گوهر شاد ،‌بنا شد و « دارالحفاظ» نام گرفت كه اكنون نيز به همان نام مشهور است .از آن زمان تا كنون ، ‌بيست رواق ديگر پيرامون مضجع شريف رضوي عليه السلام ساخته شده اند كه هر يك تجلي گاه هنر اصيل اسلامي - ايراني به شمار مي روند ،‌كه رواق دار الرحمه ، رواق دار الهدايه و بزرگترين آن رواق دار الولايه در طي ساليان بعد از پيروزي انقلاب اسلامي ،‌به هنر معماران آستان قدس رضوي عليه السلام ساخته و افتتاح شده است . 
رواق «دار السياده » در غرب ،‌رواق «دار الحفاظ » در جنوب رواق «گنبد حاتم خاني » و «دار لسعاده » در شرق و دو رواق «دار الفيض» و« توحيد خانه » در شمال حرم مطهر قرار دارد . در جنوب شرقي حرم ،‌ هفت رواق به نام هاي :‌ « دار السلام » ، « دار العزه » ،‌ « دار السرور » ،‌«دار الذكر »،‌ «دار الزهد »‌ ،‌« دار العباده » و رواق شيخ بهايي واقع است . دو رواق «گنبد اللهورديخان » و « دار الضيافه » در شمال شرقي ،‌چهار رواق «دار الشكر » «دار الشرف » ،‌« دار الاخلاص » ،‌ «دار الولايه » در شمال غربي و رواق هاي جديد الاحداث « دار الهدايه » و «دار الرحمه » در جنوب غربي روضه رضوي عليه السلام ساخته شده اند.
 

برگرفته از سایت دانشگاه علوم پزشکی مشهد


:: امتیاز: نتیجه : 5 امتیاز توسط5 نفر مجموع امتیاز : 5

:: بازدید : 27
:: موضوعات: آشنايي با حرم مطهر رضوي ,
:: مطالب مرتبط: آشنایی با مناره های حرم امام رضا(ع) , آشنایی با مرقد مطهر حرم امام رضا(ع) , آشنایی با گنبد مطهر حرم امام رضا(ع) ,
:: برچسب ها: آشنایی با ضریح مطهر امام رضا(ع) ,
اطلاعات پست
نویسنده : امیرحسین خدایاری
تاریخ : [جمعه 15 آذر 1392 ] [ 18:47]
نظرات
ارسال نظر برای این مطلب

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتی
آخرین مطالب
پست ثابت تاریخ : چهارشنبه 28 اسفند 1392
انگیزه‏های مامون از ولایتعهدی امام رضا (علیه السلام) تاریخ : چهارشنبه 09 مهر 1393
دلم گرفته یا امام رضا(ع) تاریخ : سه شنبه 18 شهریور 1393
راه حاجت گرفتن از امام رضا (ع) تاریخ : شنبه 15 شهریور 1393
سخنان معصومین درباره امام رضا(علیه السلام) تاریخ : چهارشنبه 12 شهریور 1393
سخنان زیبای امام رضا علیه السلام تاریخ : پنجشنبه 06 شهریور 1393
در دارالشفا امام رضا چه میگذرد؟ تاریخ : دوشنبه 03 شهریور 1393
دلایل شهادت امام رضا(ع) تاریخ : شنبه 01 شهریور 1393
یاران ایرانی امام رضا علیه السلام تاریخ : دوشنبه 27 مرداد 1393
امامت امام رضا(ع) تاریخ : جمعه 24 مرداد 1393
سخنانی گرانبها از امام رضاعلیه السلام2(قسمت دوم) تاریخ : سه شنبه 21 مرداد 1393
سخنانی گرانبها از امام رضاعلیه السلام2(قسمت اول) تاریخ : شنبه 18 مرداد 1393
سخنانی گرانبها از امام رضاعلیه السلام1(قسمت ششم) تاریخ : چهارشنبه 15 مرداد 1393
سخنانی گرانبها از امام رضاعلیه السلام1(قسمت پنجم) تاریخ : یکشنبه 12 مرداد 1393
سخنانی گرانبها از امام رضاعلیه السلام1(قسمت چهارم) تاریخ : پنجشنبه 09 مرداد 1393
user خوش آمدید مهمان
progress عضو شوید

نام کاربری :
رمز عبور :

progress فراموشی رمز عبور ؟

progress عضویت سریع
نام کاربری :
رمز عبور :
تکرار رمز :
ایمیل :
نام اصلی :
کد امنیتی : * کد امنیتیبارگزاری مجدد
براي اطلاع از آپدیت شدن سایت در خبرنامه سایت عضو شويد تا جديدترين مطالب به ايميل شما ارسال شود.

به نظر شما وبلاگ شمس هشتم چگونه است؟




آمار مطالب آمار مطالب
تعدا کل مطالب تعدا کل مطالب : 98
تعدا کل نظرات تعدا کل نظرات : 9
آمار کاربران آمار کاربران
کاربران آنلاین کاربران آنلاین : 1
تعداد اعضا تعداد اعضا : 0

اعضای آنلاین اعضای آنلاین

آمار بازدید آمار بازدید
بازدید امروز بازدید امروز : 10
بازدید دیروز بازدید دیروز : 2
ورودی گوگل امروز ورودی گوگل امروز : 0
ورودی گوگل دیروز ورودی گوگل دیروز : 0
بازدید هفته بازدید هفته : 19
بازدید ماه بازدید ماه : 63
بازدید سال بازدید سال : 5,899
بازدید کلی بازدید کلی : 21,615

اطلاعات شما اطلاعات شما
آی پی آی پی : 54.161.73.123
مرورگر مرورگر :
سیستم عامل سیستم عامل :